معماری
خانه / اختلالات زبانی / آفازی (زبان پریشی) / ارزیابی اختلال نامیدن
Evaluation of Naming Disorder
ارزیابی اختلال نامیدن

ارزیابی اختلال نامیدن

ارزیابی اختلال نامیدن (Evaluation of Naming Disorder)

 

مقدمه

تقریبا بر هر آسیب شناس گفتار و زبانی واضح است که یکی از شایعترین مشکلات در انواع مختلف آفازی اختلال نامیدن است که اگر این اختلال مشخصه ی اصلی بیماری باشد آن را آفازی آنومی (Anomic Aphasia) می نامیم و در اغلب موارد پس از درمان سایر حیطه های آسیب دیده آخرین مشکلی که پابرجا می ماند اختلال نامیدن است که خود را به انواع و شدت های گوناگون نشان می دهد. در این مطلب قصد داریم ضمن معرفی اجمالی انواع این اختلال بر روشهای ارزیابی آن نیز نگاهی داشته باشیم

 

 

انواع اشکال در بازیابی واژگان

به طور کلی مشکل در بازیابی واژگان می تواند به دو علت اتفاق بیفتد

  1. اشکال در ساختار واژگان:
    • اگر واژه ای را همیشه ناقص می گوید یا بخشی از آن را حذف می کند = نشان دهنده بهم ریختن شبکه عصبی و ساختار واژه است
  2. اشکال در دستیابی به واژگان:
    • اگر بیمار گاهی واژه را درست می گوید و گاهی نمی تواند بیان کند = نشان دهنده اشکال در دستیابی است.

 

چگونگی ارزیابی

  1. ارزیابی پیش از نامیدن :
    • منظور احساس و ادراک است : بررسی مشکل بینایی یا آنوپسیا ، بررسی وجود آگنوزی بینایی قبل از فرایند نامیدن ضروری است
  2. ارزیابی پس از نامیدن :
    • منظور بررسی کدگذاری ، برنامه ریزی حرکتی و اجرای حرکتی است : بررسی وجود آپراکسی ، دیزآرتری پس از فرایند نامیدن

 

متغییر های مورد بررسی در نامیدن :

  1. جهت دستیابی به واژگان ( Lexical access)
    • الف – گفتار خودبخودی : جهت دستیابی از بالا به پائین – چون بدون محرک خارجی
    • ب – پاسخ به سوالات باز: جهت دستیابی از بالا به پائین – چون بار اطلاعاتی سوال کم است
    • ج – بازگویی داستان : جهت دستیابی از بالا به پائین و پائین به بالا – به علت سازمان دهی مجدد واژگان توسط خود فرد
    • د- توصیف تصاویر : جهت دستیابی از بالا به پائین و پائین به بالا – به علت داشتن تصویر و محرک خارجی و از طرفی توصیف خودانگیخته درباره آن
    • ه – نامیدن در مواجهه : جهت دستیابی از پائین به بالا – دادن محرک بینایی و خارجی
    • ز – روانی – کلامی : جهت دستیابی از بالا به پائین – چون بدون محرک خارج
  2. کیفیت محرک (Stimulus Modality)
    • تعیین محرک ارائه شده به بیمار :آیا محرک دارای کیفیت بویایی یا بینایی یا … است
    • نکته : اگر آنومی ناشی از آگنوزی بینایی باشد نباید محرک بینایی ارائه شود .
  3. ماهیت محرک (Nature of the stimuli)
    • اگر ماهیت شی ارائه شود نامیدن راحت تر خواهد بود (به علت لمس کردن و یا بوئیدن آن)
    • اگر تکمیل جمله خواسته شود بهتر از توصیف شنیداری و خواستن از بیمار برای نامیدن آن خواهد بود .
  4. مشخصات ورودی های واژگانی ( Lexical Entry Features)
    • الف – بسامد بالای کلمه منجر به بازیابی سریعتر
    • ب- طول کلمه
    • ج – مقوله دستوری
    • د- ارتباط شخصی و تخصصی فرد
  5. زمینه ( Background)
    • منظور موقعیتی است که واژه ارائه می شود – یک شی و یک تصویر بازیابی سریع تری خواهد داشت نسبت به تصاویر شلوغ
  6. کیفیت پاسخ ( Response Modality )
    • آیا پاسخ کلامی برای ما مهم است یا نوشتاری ، اشاره ای ؟
  7. ماهیت پاسخ (Nature of the Response )
    • هیچ پاسخی نمی تواند تعیین کند که بیمار چه نوع سوال هایی را می تواند پاسخ دهد ممکن است بیمار موارد پیچیده را پاسخ دهد اما ساده را نتواند .سلسله مراتب ارزیابی باید انجام شود.

 

تکالیف مورد ارزیابی :

  1.  نامیدن در مواجهه بینایی
  2.  نامیدن در پاسخ به توصیف واژه
  3.  نامیدن به شکل پاسخ دادن با کلمه
  4.  جور کردن تصویر با کلمه
  5.  نامیدن درمواجهه نوشتاری
  6.  روانی کلامی
  7.  توصیف تصاویر
  8.  بازگویی داستان
  9.  تکمیل جمله
  10.  نمونه گفتار خودبخودی

 

 انواع خطا و مکانیسم تولید خطا در بازیابی :

خطا                                         مکانیسم

۱- تاخیر                              ۱- کندی انتخاب ورودی واژه

۲- اصلاح خطای تولید شده    ۲- تشخیص خطا و بازیابی ورودی

                                          واژگانی هدف

۳- حاشیه پردازی                 ۳- ناتوانی در بازیابی ورودی خاص              

                                 استفاده از اطلاعات معنایی و انتقال آن                                                                                                                                                                  

۴- پارافازی واجی                ۴- خطا در انتخاب و توالی واج ها

۵- پارافازی معنایی                ۵- بازیابی ورودی که به لحاظ معنایی

                                         با هدف مرتبط هستند

۶- کلمه نامرتبط                   ۶- ناتوانی در دستیابی به مقوله معنایی

                                        مناسب

۷- نئولوجیسم ( تولید کلمه      ۷- خطای شدید درانتخاب وتوالی واجها

بی معنی )

۸- تکرار نابجا                   ۸- ناتوانی در بازداری از پاسخ قبلی

۹- اشاره                           ۹- جبران ناتوانی در بازیابی واژه

۱۰- بدون پاسخ                  ۱۰- بدون مکانیسم                                        

 

کارشناس ارشد گفتار درمانی - سجاد گنج خانلو - 09128774770

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قالب وردپرس