مقياس رشد اجتماعي واينلند (Vineland social maturity scale)

 

 

تعريف :

مقياس رشد اجتماعي واينلند يكي از مقياسهاي تحولي است كه با ميزان توانا يي فرد در برآوردن نيازهاي عملي خود و قبول مسئوليت سروكار دارد.

در واقع :

• اين كه فرد در زندگي روزمره توانائي انجام چه كارهايي رادارد اساس مقياس را تشكيل مي دهد.
• اين مقياس گستره ي سني تولد تا بالاتر از 25 سالگي را در بر مي گيرد.

 

به طور کلی :

• از تولد تا 12 سالگي ،براي هر سال =يك سري سوالات مجزا

اما از 12 سالگي به بعد بين

• 12- 15 سالگي
• 15-18 سالگي
• 20-25 سالگي
• 25 سالگي به بالا

از يك سري سوالات مشترك استفاده مي شود.

بنابراین كارآمدي آن در سنيين پايين تر و به ويژه درگروه هاي عقب مانده ي ذهني به حداكثر مي رسد.

 

اين مقياس شامل 17 ماده است كه به هشت طبقه كلي تقسيم مي شود:

1. خودياري عموميSelf Help General (SHG )
2. خودياري در خوردن Self Help Eat(SHE)
3. خودياري در پوشيدن Self Help dress(SHD)
4.  خود رهبري يا خود فرماني Self Direction(SD)
5. مسائل شغلي و مشغوليتOccupation(O)
6. جابه­جايي ، حركت و جنبش Locomotion(L)
7. ارتباط Communication(C)
8. اجتماعي بودنSociality(S)

 

اجراي آزمون:

براي اجراي اين آزمون والدين ، پرستار ، خواهر و برادر و يابه طور كلي هر فردي كه كودك را به خوبي بشناسد مي تواند پاسخ دهد ،البته اين آزمون را آزمونگر مي تواند با مشاهده ي خود نيز كامل كند.

براي شروع كار مي توان به دو صورت عمل كرد :

1- اين كه از سؤالات اول يعني سؤالات مربوط به ابتداي تولد شروع به پرسيدن نمود.

2- اما اگر كودكي عقب مانده ي ذهني نباشد و يا سطح عقب ماندگي او خفيف باشد و به خصوص اگر سن او نيز بالا باشد، مي توانيم از دو يا سه سال عقب تر از سن او شروع كنيم.

نکته: زماني ادامه ي آزمون متوقف مي گردد كه كودك در يك مقطع سني نتواند هيچ نمره اي (حتي نيم نمره) بگيرد.

 

نحوه ي نمره گذاري:

(+)

(-)

NO+ (No Opportunity)

(Failure)  F+

(Failure)  F-

(±)

 نکته: اگر عملي را كودك فقط در صورت وجود اجبار و یا فشار بتواند انجام دهد، نمره ای به او تعلق نمی گیرد.

 

نحوه ي محاسبه ي بهره ي اجتماعي : ( SQ)

براي بدست آوردن بهره ي اجتماعي ، ابتدا نمره هايي را كه كودك از هر سؤال مي گيرد با هم جمع كرده ، آنگاه به جدول پيوست مراجعه مي كنيم و سن اجتماعي معادل با نمره ي خام بدست آمده را پيدا مي كنيم ، سپس بهره ي اجتماعي SQ را با استفاده از فرمول زير محاسبه مي كنم :

SQ= SA/CA× 100

 

نتيجه ي بدست آمده يعني SQ نمره ايست كه روانشناس بر اساس آن و با توجه به شناخت كودك و هنجارهاي اجتماعي جامعه ، قضاوت مي كند كه ايا نمره اي كه كودك گرفته نشانگر نقص در رفتار سازشي است يا خير. رفتار سازشي يعني سازگاري فرد با توجه به سن خود در مورد روابط اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي.

 

از زمان تولد تا يك سالگي:

• قيل وقال مي كند و مي خندد.
• سرش را در حالت تعادل نگه مي دارد.
• اشيائ نزديك را چنگ مي زند .
• به افراد آشنا گرايش نشان مي دهد.
• مي غلطد.
• دست خود را به طرف اشيائ نزديك دراز مي كند .
• بدون آنكه در كنارش باشند خود را سرگرم مي كند .
• بدون كمك مي تواند بشيند.

ازسن1تا 2 سالگي:

• بدون كمك ديگران در اتاق راه مي رود.
• با مداد يا ماژيك خط مي كشد.
• غذا را مي جود.
• جورابهاي خود را در مي آورد.
• اشيائ را با ديگران رد و بدل مي كند.
• موانع كوچك را از ميان بر مي دارد.
• اشيائي را كه با آنها آشنايي دارد مي آورد و مي برد.

از سن 2 تا 3 سالگي:

• نياز به توالت رفتن را اعلام مي كند.
• نوع سر گرمي خود را شخصا” انتخاب مي كند و خود را سرگرم مي كند.
• كت يا لباس خود را در مي آورد.
• در هنگام غذا خوردن مي تواند از چنگال استفاده كند .
• بدون كمك ديگران براي خود آب مي آورد.

از سن 3 تا 4 سالگي:

• از پله ها پايين مي رود .
• همراه كودكان ديگر در بازي هاي جمعي شركت مي كند.
• دكمه ي كت يا لباس خود را مي اندازد.
• در كارهاي كوچك خانه كمك مي كند.
• براي ديگران نمايش مي دهد و سرود ، شعر و آواز مي خواند و مي رقصد.
• بدون كمك ديگران دستهاي خود را مي شويد.

از سن 4 تا 5 سالگي:

• در توالت مي تواند نظافت را رعايت كند .
• بدون كمك ديگران در كوچه هاي اطراف منزل خود رفت و آمد مي كند.
• با خودكار، ماژيك يا مداد نقاشي مي كند.
• در بازيهاي رقابتي شركت مي كند.

از سن 5 تا 6 سالگي:

• كلمات ساده را رونويسي مي كند.
• به بازي دور ميزي ساده و بازيهاي دو نفره مي پردازد.
• مي توان براي خريدهاي كوچك پول در اختيارش گذاشت.
• در چيدن و جمع كردن سفره فعالانه شركت مي كند.

از سن 6 تا 7 سالگي:

• مي تواند با مداد بنويسد.
• با كمك ديگران حمام مي كند.

از سن 7 تا 8 سالگي:

• ساعت را با اختلاف ربع مي فهمد.
• از كارد غذا خوري براي بريدن غذا يا نان استفاده مي كند.
• خيالي بودن موجوداتي مثل بابانوئل و ديو و پري را مي فهمد.

از سن 8 تا 9 سالگي:

• با ميل خود چيزهايي را مي خواند.
• بدون كمك ديگران حمام مي كند.

از سن 9 تا 10 سالگي:

• سر سفره مواظب حركات خود مي باشد و آداب غذا خوردن را رعايت ميكند.
• خريدهاي خيلي كوچك را انجام مي دهد.
• مي تواند در خيابانها و كوچه هاي اطراف منزل رفت وآمد مي كند.

از سن 10 تا 11 سالگي:

• گاه گاهي نامه هاي كوتاه مي نويسد.
• از تلفن استفاده مي كند.

از سن 11 تا 12 سالگي:

• كارهاي ساده ي خانه را انجام مي دهد.
• مي توان در مراقبت از خود يا ديگران به او اطمينان كرد.
• از خواندن كتاب ، روزنامه و مجله لذت مي برد.

از سن 12 تا 15 سالگي:

• در بازيهاي پيچيده شركت مي كند.
• از لباسهاي خود به نحو كامل مواظبت مي كند.
• مي تواند خورده ريز مثل گيره ي سر، جوراب ، كمربند و غيره براي خود بخرد.

از سن 15 تا 18 سالگي:

• حوادث روزمره را دنبال مي كند.
• روزها بدون نظارت والدين با رفقاي خود به گردش مي رود.
• براي هزينه هاي روزمره ي خودپول توجيبي مشخصي دارد.
• لباسهاي خود را به سليقه ي خودش انتخاب كرده و مي خرد.

از سن 18 تا 20 سالگي:

• تنها به شهرهاي ديكر سفر مي كند.
• مواظب سلامتي خود است.
• شاغل يا مشغول به تحصيل است.
• مسئو ليت اعمالش را به عهده مي گيرد.

از سن 20 تا 25 سالگي:

• پول خود را روي حساب خرج مي كند.
• براي آينده ي خود طرح ريزي مي كند.

از سن 25 سال به بالا:

• كاري را كه مستلزم مهارت است انجام مي دهد.
• در تفريحات سالم شركت مي كند.
• كارهاي خود را با نظم و ترتيب انجام مي دهد.
• حس اعتماد را در ديگران بر مي انگيزد.
• در پيشرفت و توسعه ي امور اجتماعي مشاركت مي كند.
• در شغلي كه به عهده دارد به كار چند نفر نظارت مي كند.