ارزیابی تغذیه و حرکت و صداسازی نوزاد
بررسي رفتار كلي نوزاد:
- در چه شرايطي نوزاد راحت يا ناراحت است؟
- تحمل اش نسبت به محركات مختلف چگونه است؟
- آيا نوزاد براحتي وضعيت ثبات خودش را از دست مي دهد؟
- چه شرايط و كمك هايي مي تواند ثبات كودك را بيشتر كند؟
- نوزاد چه مقدار در مقابل ارتباط برقرار كردن والدين تحمل مي كند؟
اطلاعات فوق را آسيب شناس گفتار و زبان از پزشك كسب كرده تا براي پيشگيري از شدت يافتن اختلال در آينده، برنامه ريزي كند.
ارزيابي دوره پيش از ارتباط هدفمند (يك تا 8 ماهگي)
- ويژگي اين دوره: كودك قصد برقراري ارتباط ندارد ولي والدين رفتار كودك را هدفمند قلمداد مي كنند.
- جنبه هاي ارزيابي
- ارزيابي تحول غذاخوردن و حركات دهاني
- ارزيابي صداسازي( قان و قون)
1- ارزيابي تحول غذاخوردن و حركات دهان
علاوه بر ارزيابي مواردي كه در دوره نوزادي انجام مي گيرد، رفتارهاي خوردن و آشاميدن با استفاده از چك ليست، توسط والدين و يا آسيب شناس گفتار و زبان در حين مشاهده كودك، بررسي مي شود.
نمونه اي از سئوالات چك ليست:
- آيا كودك مي تواند در هنگام شير خوردن، آرواره،سر و تنه اش را كنترل كند؟
- آيا كودك در هنگام شير خوردن هوشيار است و به مادرش نگاه مي كند؟
- در طول روز چند بار شير مي خورد؟
- تغذيه كودك چقدر طول مي كشد؟
- فواصل تغذيه كودك چقدر است؟
- در هر وعده، كودك چه مقدار شير مي خورد؟
- آيا كودك به قدرت عمل مكيدن را انجام مي دهد؟
- آيا كودك از يك سينه بهتر از سينه ديگر مي خورد؟
- در هنگام تغذيه كودك در چه وضعيتي است؟
- چه كسي به كودك غذا مي دهد؟
- آيا در هنگام شير خوردن، حالت تهوع، سرفه يا گاز گرفتن ايجاد مي شود؟
- ايا بنظر مي رسد كه در بلعيدن تاخير دارد؟
- آيا كودك بين مكيدن، بلعيدن و تنفس هماهنگي وجود دارد؟
- آيا هنگام شير خوردن، شير از دهانش خارج مي شود؟
2–ارزيابي صداسازي
نمونه صداسازي:
- صداسازي هايي انتخاب شوند كه در موقعيت راحت توليد شده اند.
- صداسازي هايي كه شبيه واكه، همخوان و صداهاي گفتاري هستند و با خروج فشار جريان هوا همراه هستند، مد نظر هستند.
- 20 دقيقه نمونه، حدود 70 موقعيت صداسازي را فراهم مي كند. در مواقعي كه كودك همكاري نمي كند، 50 تا 70 موقعيت صداسازي تقريبا براي ارزيابي مناسب اند.
- صداسازي ها توسط، مشاهده مستقيم درمانگر و گزارش والدين ثبت مي شود.
- سرعت قان و قون: تعداد صداها( نه هجاها) تقسيم بر زمان ضبط نمونه صداسازي.
- بطور طبيعي، با افزايش سن بخصوص بعد از 6 ماهگي، بايد بر سرعت قان وقون افزوده شود.
- نسبت تعداد همخوان ها به واكه ها:تعداد همخوان ها به واكه ها تقسيم و ضربدر 100 شود.
- بطور طبيعي، در صد همخوان ها نسبت به واكه ها، در سال اول افزايش مي يابد.
- قان وقون چند هجايي: در نيمه دوم سال اول، تعداد هجاهاي قان و قون افزايش مي يابد(cv/cvcv// / ماما/ بابا/ ) و در پايان سال اول، همخوان هاي هجاهاي قان و قون متفاوت مي شوند.
- ارزيابي ارتباط والدين-كودك:آسيب شناس گفتاروزبان، با استفاده از چك ليست، چگونگي تعامل والدين با كودك را مشاهده و سپس بررسي مي كند.
نمونه هايي از سئوالات چك ليست
- احساس رضايت و مثبت بودن در هنگام برقراري ارتباط.
- حساسيت مادر در مقابل سرنخ هاي كودك براي تعامل يا ارتباط برقرار نكردن.
- پذيرفتن وضعيت كلي كودك.
- ميزان تعامل و تمايل دوطرفه كودك و والدين.
- والدين از وسايل و يا از فعاليت ها به چه شكل استفاده مي كنند كه كودك را تشويق به ارتباط كند.
- ميزان صحبت كردن مادر با كودك و قان قون كردن با او چقدر است؟
- مادر به چه ميزان مي تواند توجه كودك را جلب كند و او را وادار به تعامل كند.