وزوز گوش یعنی شنیدن صدای خاصی شبیه صدای زنگ درگوش كه ممكن است در یك، هر دو گوش و یا حتی در سر احساس شود. این صدا فركانس های متفاوتی دارد و به صورت زنگ زدن، صدای باد، غرش، سوت ممتد، مقطع یا نوساندار، سر و صداهای رعد آسا و حتی كلافی نا مفهوم از گفتگوها درك شود. گاهی وقتی از بیماران در این زمینه سوال میشود این صدا را به جوشیدن آب، وزوز مهتابی نیمه روشن، تلویزیون روشن بدون برنامه، موج، ریزش آب و یا صدای زوزه مانند تشبیه می كنند.

این تصور اشتباه وجود دارد كه وزوز گوش یا تینیتوس (Tinnitus) خود یك بیماریستاما بر خلاف این تصور تینیتوس در واقع معلول یك بیماریست.اشتباه شایع دیگر این است كه تینیتوس به از دست دادن قدرت شنوایی می انجامد در صورتی كه بررسی های صورت گرفته تاكنون این ادعا را تایید نكرده اند. وزوز گوش در گاهی موارد چنان شدت زیادی دارد كه سبب آشفتگی و پریشانی فرد شده و زندگی طبیعی وی را مختل میكند.بطوریكه فرد در این دوران حساسیت زیادی نسبت به سروصدا دارد. گاهی نیز خفیف و موقتی بوده و پس از مدت كوتاهی برطرف میشود. برای مثال هنگامیكه فرد در معرض صداهای بلند قرار میگیرد ممكن است برای چند دقیقه دچار وزوز گوش شود كه خود به خود برطرف میشود. اما در برخی از موارد هم وزوز گوش دائمی است و در تمام طول زندگی همراه فرد است.

بروز این عارضه در هر سنی ممكن است و تقریبا 5 تا 7 درصد بزرگسالاناز تینیتوس خفیف یا شدید رنج می برند. البته به دلیل افزایش آلودگی صوتی بوی‍‍‍‍‍زه در محیطهای تفریحی جوانان یا رفتار بی رویه آنان در هنگام گوش كردن به موسیقی با صدای بسیار بلند امروزه بیش از 5 درصد از آنان در سنین زیر 30 سال به این عارضه دچار میشوند. جالب است بدانید كه در برخی موارد صدای وزوز توسط دیگران نیز قابل شنیدن است.این موارد غالبا بدلیل مشكلات عروقی در گوش خارجی یا اسپاسم عضلانی ایجاد میشود.

عواملی مثل قرار گرفتن در معرض صدای شدیدی چون انفجار،مسمومیت، حوادث مربوط به غواصی، كمبود اكسی‍زن در ساختمان گوش درونی، نوشیدن بیش از حد مشروبات الكلی، استعمال نیكوتین، كم خوابی، كاهش فشار خون، دیابت، تیروئید، ضربه به سر و گردن و مصرف داروهایی مانند آنتی بیوتیك ها، داروهای مسكن،داروهای ضد افسردگی و آسپیزین به عنوان عواملی كه می توانند باعث وزوز گوش شوند شناخته شده اند. البته در بسیاری از موارد علت اصلی وزوز گوش مشخص نیست. بر حسب اینكه تینیتوس چه مدت طول بكشد آن را به 3 نوع تقسیم میكنند:

1. تینیتوس حاد: تقریبا مدت 3 ماه
2. تینیتوس شدیدتر با دوام 3 تا 6 ماه
3. تینیتوس مزمن با دوامی بیش از 6 ماه

بسیاری از وزوز های گوش ناشی از آسیب انتهای میكروسكوپی عصب شنوایی در گوش داخلی است كه بدلیل صدای بلند ایجاد میشود. در گوش داخلی سلولهای مویی وجود دارد كه تحریكات مایع را به جریان عصبی تبدیل میكنند و بوسیله اعصاب شنوایی به مغز می فرستند. آسیب به این سلولهای مویی و فعالیت بیش از حد آنها سبب بروز تینیتوس میشود.

افزایش سن نیز عامل دیگری برای آسیب به این اعصاب و ایجاد وزوز است. به همین دلیل در پیر گوشی نیز به طور شایع وزوز گوش وجود دارد.

عوامل دیگری كه باعث وزوز گوش میشوند عبارتند از: تجمع جرم در كانال گوش كه سبب وزوز موقت میشود و سخت شدن استخوانچه های گوش میانی (بیماری استواسكلروزیس)

– آیا ممكن است وزوز گوش پیشرفت كند و منجر به ناشنوایی شود؟

در برخی موارد ممكن است وزوز گوش شدیدتر شود. اما معمولا شدت آن بدون تغییر باقی می ماند. از جمله عواملی كه سبب بدتر شدن وزوز گوش میشود قرار گیری در معرض اصوات بلند است.بنابراین در صورتی كه محل كار شما پر سروصدا است (فرودگاه،كارخانجات،كارگاهها،..)از پلاك های محافظ گوش استفاده كنید.

 

– آیا كودكان نیز دچار وزوز گوش میشوند؟

همانطور كه بزرگسالان دچار وزوز گوش میشوند،این حالتمی تواند به دلیل ضربه صوتی،ضربه به سر،تاثیر داروها، واكنشهای ویروسی یا آلرزیك، اختلالات سیستم ایمنی،عفونت مزمن گوش، كم شنوایی و ضربه مغزی در كودكان نیز ایجاد شود. معمولا كودكان تا سن مدرسه از بیان این حالت ناتوانند اما مواردی نظیرمشكلات رفتاری همراه با كاهش توجه و تمركز، افسردگی، بی خوابی و عفونت های مزمن گوش (مثل عفونت های طولانی مدت) می توانند نشانه ای از وجود وزوز باشند.

 

– در صورت ابتلا به این عارضه چه باید كرد؟

در اولین مرحله با پزشك خود مشورت كنید. لازم است ذكر شود كه هدف از برنامه های درمانی و توانبخشی حذف تینیتوس نیست بلكه هدف رفاه نسبی بیمار است. پزشك فشار خون، وجود عفونت، رزیم غذایی،حساسیت ها و وضعیت عمومی سلامت شما را بررسی كرده و در صورت لزوم برای بررسی های تكمیلی سیستم شنوایی شما را به متخصص گوش و حلق و بینی و یا كارشناس شنوایی سنجی ارجاع می دهد. راههای درمان برای افراد متفاوت است اما تجربه ثابت كرده است كه استفاده از چندین روش با هم مفیدتر از استفاده از یك روش به تنهایی است. برخی  از این روش ها ازین قرارند:

1. استفاده از سمعك: اغلب افرادی كه از وزوز رنج میبرند دچار كم شنوایی نیز هستند. استفاده از سمعك سبب بلندتر شدن اصوات و راحت شنیده شدن آنها می شود. اگر فرد گفتگوی مردم یا موسیقی دلخواهش را به راحتی بشنود،كمتر به وزوز توجه میكند.
2. استفاده از وسیله تولید كننده صوت رقابتی (ماسكر): معمولا وزوز در محیط ساكت آزار دهنده تر است.ماسكرها ابزارهای الكترونیكی هستند كه روی گوش قرار گرفته و شبیه سمعك هستند.این وسایل اصوات دائم با شدت كم و باند فركانسی وسیع تولید می كنند كه سبب كاهش توجه فرد به صدای وزوز می شود.بیشتر مردم در صورت استفاده از ماسكر راحت تر به خواب میروند.گوش كردن به رادیو با صدای كم نیزبه فرد كمك می كند كه وزوز را فراموش كرده و راحت تر به خواب رود.برخی از افرادی كه از ماسكر استفاده میكنند می گویند كه وزوز حتی چندین ساعت پس از استفاده از ماسكر نیز شدت كمتری دارد.
3.  -دارو درمانی: بعضی از داروها سبب بهبود نسبی وزوز میشوند،اما عوارض جانبی آنها را نیز نباید فراموش كرد.داروهایی از جمله داروهای محتوی ویتامین E ،منیزیم،كورتیزون و هم چنین داروهایی كه به جریان بهتر خون كمك می كنند.
4.  -باز درمانی: باز درمانی استفاده توام از ماسكر و مشاوره است.در این روش بیماران از یك وسیله داخل گوشی تولید كننده صوتی استفاده میكنند.این وسیله به مدت 1-2 سال هر روز 8 ساعت مورد استفاده قرار میگیرد.سپس فرد یاد می گیرد كه چطور از فكر كردن به وزوز دوری كند.اگرچه این روش طولانی مدت است اما اغلب مفید واقع میشود.
5. تمركز و آرامش: آرامش سبب كنترل عضلات و وعروق شده وشدت وزوز را كاهش می دهد.آرامش داشتن سبب می شود كه بتوانیم وزوز گوش را فراموش كرده و به ان توجه نكنیم . زیرا هرچه بیشتر به این صدای مزاحم توجه كنیم ، آن هم توجه بیشتر و بیشتری را از شما می طلبد . مثلا گوش دادن به یك موزیك ملایم در جلوگیری از توجهتان به وزوز گوش مفید خواهد بود . اگر صدای گوشتان شبیه برخورد صدای امواج بر شن ها است ، دقایقی از روز چشم های خود را ببندید و تصور كنید كه در ساحل نشسته اید و امواج دریا را می بینید كه با شن های ساحل برخورد می كنند . و یا اگر صدای گوش شما شبیه صدای سوت كشیدن است ، یك كتری در حال جوش را در ذهنتان مجسم كنید و آهسته و عمیق نفس بكشید و هر روز به انجام تمریناتی بپردازید كه به عضلات شما آرامش و راحتی می دهند . دقت كنید كه چه صداهایی توجهتان را از وزوز گوش باز می دارند …. مثلا اگر هنگام تماشای تلویزیون وزوز گوشتان را فراموش می كنید ، در مواقعی كه این مزاحم آزارتان می دهد ، به تماشای تلویزیون بپردازید .
6. روش درمان دیگر : درمان به وسیله دستگاهی است كه با تحریك الكتریكی گوش سبب درمان تینیتوس می شود . آمریكا ، فرانسه و ژاپن تنها كشورهایی هستند كه ازین دستگاه در موارد خاص بهره بردند و هم اكنون ایران به عنوان اولین كشور خاور میانه ازین دستگاه به منظور درمان تیمیتوس استفاده می كند .

 

– روش های پیشگیری‌

1. اجتناب از قرار گرفتن در معرض اصوات بلند
2.  بررسی فشار خون و كنترل آن در صورت وجود مشكل
3.  كاهش مصرف نمك : مصرف زیاد نمك به جریان خون آسیب می رساند
4. پرهیز از مصرف بیش از حد چای ، قهوه و استعمال دخانیات
5. ورزش روزانه برای بهتر شدن جریان خون
6. استراحت كافی و جلوگیری از خستگی

 

سعی كنید به صدای وزوز بی توجه باشید و به مسائلی فكر كنید كه مورد علاقه شماست . در هر حال توجه به وزوز و نگرانی در مورد آن تنها شرایط را بدتر می كند .