اوتیسم و بازی

 

مقدمه

بدليل اينكه تحقيقات تجربي نشان مي دهد كه مهارتهاي بازي براي بچه هاي مبتلا به اتيسم بسيار متنوع است، بررسي بازي در زمينه هاي مختلف ( روزهاي مختلف، زمان هاي مختلف، موقعيتهاي متفاوت و شرايط گوناگون ) و يا قالبهاي متفاوت (گزارش والدين، مشاهده ي كلينيكي غيررسمي،   ارزيابي هاي استاندارد) ممكن است شاخصي براي ارزيابي معتبر و جامع از توانائي هاي كودك و طراحي روش درماني متناسب با كودك باشد. بويژه ارزيابي در شرايط طبيعي از قبيل خانه، مدرسه و زمين بازي در اجتماع خيلي متنوع است. اگر چه برخي اوقات انجام آن مشكلتر است. هر دو مورد بازي گروهي با والدين و دوستان و بازي با اشياء بايد مورد توجه قرار گيرد و شرايط روحي كودكان بايد مورد توجه قرار گيرد.
مأنوس بودن با شرايط و اسباب بازي ها احتمالا نحوه ي كار كودك مبتلا به اتيسم را تحت تأثير قرار مي دهد، اشياء، اسباب بازي ها و همبازي هاي مورد علاقه كودك ممكن است براي كاهش استرس ناشي از فرايند هاي ارزيابي در يك كلينيك مؤثر باشد. علاوه بر اندازه گيري هاي وابسته به مشاهده ي  رسمي و غير رسمي ، پرسشنامه تهيه شده از والدين، مصاحبه هاي نيمه ساختار يافته، تاريخچه ي بازيها هم مهم هستند. والدين با تواناييها و ضعفهاي كودكانشان هماهنگ هستند و اين فرصت را دارند كه فعاليتهاي كودك را در طي روز زير نظر بگيرند. ارزيابي هاي استاندارد اغلب مي توانند امكان مشاهده ي اصولي و مقايسه ي كمي را با اطلاعات اصولي فراهم كنند. بهر حال ارائه نيازهاي يك كودك مبتلا به اتيسم نياز به هماهنگي  راهنمايي ها و لوازم مورد نياز دارد. اگر فرد ارزيابي كننده از روش استاندارد منحرف شود بايد نتايج ارزيابي با احتياط تفسير شود. در خيلي از موارد برخي از ارزيابي ها و ابزار موجود ويژه ي اتيسم است و برخي ديگر براي استفاده هاي ديگر طراحي مي شوند كه ممكن است به درمانگرهاي كودكان مبتلا به اتيسم بسته به نتيجه ي ارزيابي كمك كند.
چهار دسته ابزار وجود دارند: 1. ارزيابي رشد مبتني بر بازي 2. ارزيابي هايي كه به طرز ويژه اي براي اندازه گيري سلامت يك زمينه يا بيشتر از بازي طراحي مي شوند. 3. ارزيابي جذابيت بازي يا بازيگوشي 4. ابزارهاي تشخيص و يا غربالگري مبتني بر بازي ويژه ي اتيسم

 

ارزيابي رشد مبتني بر بازي

ارزيابي هاي مبتني بر رشد از بازي براي اندازه گيري ساير مهارتها و توانايي ها
از قبيل حركت،تكلم، كاركردهاي شناختي و غيره استفاده مي كنند.
بازي يك زمينه ي طبيعي براي فعاليتها ايجاد مي كند و يك محرك قوي رفتار است بنابراين بين مهارتهاي بازي و كاركردهاي ادراكي، زبان و مهارت هاي اجتماعي ارتباط وجود دارد.(Curcio &Piserchia 1978,Fewell&Rich 1987) بنابراين ارزيابي اين مهارت ها بويژه از طريق بازي سودمند است. يك نمونه از سنجش رشد براي كودكان كم سن و سال كه از قالب بازي استفاده مي كند ارزيابي مبتني بر بازي transdisciplinary است.(Liner 1993) ساير ارزيابي ها از بازي به عنوان مبنايي براي سنجش تواناييهاي كلامي كه شامل مقياس سنجش كلام كودك روزتي(Rossetti 1990) و مقياس رفتار سمبوليك و ارتباطي (Wethrby & Prizant 1993) بهره مي برند.

 

ارزيابي هاي سنجش صلاحيت يك زمينه ي بازي يا بيشتر

برخي از ارزيابي ها مهارتهاي بازي را مستقيما مي سنجند اما بسته به حوزه اي كه مورد سنجش قرار مي گيرد متنوعند. بخاطر ارتباط قوي بين تفكر سمبوليك و بازي در اتيسم (Jarrold 1994) حوزه ي بازي داراي اهميت است. مقياس ارزيابي بازي (Fewell 1986) و مقياس بازي سمبوليك (Westby 1980) مثالهايي از اين نوع ابزار هستند. مقياس بازي پيش دبستاني (Bledsoe & Shepard 1982, Knox 1974)  بعلاوه شامل ساير رده هاي بازي از قبيل مديريت مكان، مديريت ماده و مشاركت هاي اجتماعي است. هر دو مقياس ارزيابي و مقياس بازي پيش دبستاني در سنين رشد، همراه با انواع بازي كه بوسيله ي كودك انجام شده است توانايي هاي بازي سمبوليك را همراه با رشد مهارتهاي زباني ارزيابي مي كند.

 

روش های ارزيابي

 روش های ارزيابي كه مزيت هاي بازي، جذابيت بازي يا بازيگوشي را مي سنجند:

برخي از ارزيابي ها روي پروسه ي بازي با جامعيت بيشتري تمركز مي كنند و سطح مشغوليت كودك يا سطح بازيگوشي كه توسط كودك در بازي هاي مختلف انجام مي شود را نمي سنجد.
مقياس سنجش سرگرمي كودكان و پرسشنامه (Mc William 1994,1999) در كودكان مبتلا به اتيسم براي اندازه گيري تاثير مداخله قابل استفاده است.
(Case-Smith &Brayan 1999) اگرچه معيارهاي ارزيابي مختلفي از بازي در كودكان كم سن وسال كه داراي ساير مشكلات در دوره ي رشد هستند وجود دارد. ( مثل: تست بازيگوشي  [Bundy 1997]،معيار سنجش بازي بچه ها [Barnet 1990, Liberman 1965]) اين ها هنوز براي استفاده براي بچه هاي مبتلا به اتيسم معتبر نيستند. سرانجام برخي ارزيابي ها آماري از مزيت بازي هايي كه با كودك در گذشته انجام شده (Takata 1974) و طبقه بندي اي از مزيت هاي بازي كه اكنون در حال انجام است (Wolfberg 1974) ارائه مي دهد.
• ابزارهاي تشخيص و غربالگري ويژه ي اتيسم به وسيله ي بازي
همچنين بازي به عنوان وسيله اي براي تشخيص اتيسم استفاده مي شود. ويژگي اصلي بازي از قبيل از بين رفتن ارتباطات اجتماعي و الگوهاي رفتاري محدود همگي نشانه اي از اتيسم مي باشند. در نتيجه، ارزيابي هاي بازي هاي مشخص، معياري براي رفتارهاي ويژه هستند فقدان اين رفتارها يك پتانسيل تشخيص براي اتيسم يا اختلال فراگير رشد (PDD) نشان مي دهد. برنامه ي مشاهده ي تشخيصي اتيسم (ADOC ,Lord . Rutter , DiLavor) شامل 4 مدل است.
(بدون كلام no speech/ عبارات ساده، عبارات سه كلمه اي / نداشتن فصاحت در بيان، فصاحت بيان در كودك نوپا / فصاحت بيان در كودكان بزرگتر (نوجوان) / جوانان)
ساير ابزارهاي مبتني بر بازي كه مي تواند در پروسه ي تشخيص كمك كننده باشد ابزار تشخيص اتيسم در سن 2 سالگي است. (STAT) (Stone &Ousley 1997)

 

كاربرد بازي در اتيسم:

اصطلاح بازی در واقع نام اطلاق شده به بازی است که بچه ها در این دوره ها انجام می دهند:

بازیهای کلیشه ای (کشفی/ دستکاری)

سن ظهور: کمتر از 9 ماهگی
تعریف: آزمایش وارسی اشيا از طریق ديداری، لامسه ای، به دهان کردن، حرکت کردن، به صدا درآوردن، حرکت دادن اشیا از یک دست به دست دیگر و یا در فضایی که بعداً به وجود می آید. ( برای مثال انداختن،باز کردن یا علت و معلولهای ساده دیگر)
بچه های اوتیسم : کمترین بازبینی اشیا در موقعیتهای بی ساختار، درموقعیتهای ساختارمند (nacolicle) بازبینی به همان صورت است.

بازی ارتباطی

سن ظهور:9-8  ماهگی

تعریف : شروع به استفاده از اشیا به طور ترکیبی ( منطبق کردن، تکمیل کردن، مقایسه کردن، جداکردن) اگر چه به عنوان کاربردی قرار نمی گیرند.(برای مثال گذاشتن بلوکها در یک طرف) این بازی بعداً تا حد یم بازی ساختاری ابتدایی گسترده می شود. (2 سال )از قبل استفاده از  (nacolicle )ابزار.
بچه های اوتیسم: توانایی ایجاد دامنه ای ازاعمال بازی ارتباطی درموقعیتهای ساختاری و بی (manipulation ساختاری زمان بیشتری صرف سطوح ارتباطی، کاربردی و دستکاری (
می کند در مقایسه با زمانی که صرف سطح سمبولیک (نمادین ) می کنند.
انجام رفتارهای پیچیده ممکن است در بعضی از بچه ها خیلی مشکل باشد.

بازی کاربردی

سن ظهور: 13-12 ماهگی

تعریف : بازی با اشیا در شیوه مناسب و قابل انتظار (برای مثال استفاده از قاشق برای غذا دادن به عروسک یا تظاهر به شمارگیری تلفن و صحبت کردن از طریق نزدیک کردن گوشی به )nacolicle(.  گوش)
بچه های اوتیسم : به طور کلی بازی کاربردی و تنوع در اعمال وقتیکه کوچکتر هستند. همانطور که بزرگتر می شوند اعمال کاربردی بیشتری قابل اهمیت است. (نظر مترجم: الگوهای بازی محدود و انعطاف پذیر نبوده و تنوع خلاقیت و تصور در آن ها اندک است و خصوصیات سمبولیک معدودی دارند و در تقلید و به کاربردن پانتومیم انتزاعی نا توان هستند ان را به گونه ای غیر از آنچه انتظار می رود دستکاری میکنند.

بازیهای سمبولیک (نمادین)

سن ظهور: 24-13 ماهگی

تعریف : شامل سه نوع عملکرد است:
1- یک شی به جای شی دیگری نمود پیدا می کند(مثلاً یک چوب به جای قاشق)
مثال: اشیاعی که شبیه هم هستند را به یکدیگر تعمیم می دهند.
مثلاً اگر توپ را بشناسد با دیدن هندوانه به آن نیز نام توپ را (Overgeneralization) اطلاق می کند.
2- اعمال این طور به نظر می رسند که عروسک عملی را انجام می دهد.
(مثال: اشیا را جاندار تصور میکند و انتظار اعمال انسانی از آنها دارد.) برای مثال یک عروسک صدمه دیده است و گریه می کند.
3- عملکردی که شامل اشیا خیالی می شود.
برای مثال یک کودک این طور وانمود می کند که به عروسک یا شخص غذا می دهد.

بازیهای ساختار یافته(قاعده مند)

سن ظهور: سن مدرسه

تعریف: بازیهای اجتماعی دارای قانون از قبیل ورزشهای سازمان یافته مهارتهایی که گسترش یافته اند و پروژه هایی که ساخته شده اند.
کودکان اوتیسم : اغلب نداشتن قدرت، مکالمه گویا(واضح) رپرتوارهای بازی و سازمان دهی را محدود می کند و باعث تضعیف مهارتهای تقلیدی و خلاقیتی و تصوری می شود.
بررسی های مربوط به اندازه گیری نوع بازی های مورد علاقه، انجام بازی ها و میزان بازی طلبی  play fuiness
تاریخچه بازی
گروه سنی : در بچه های 7-1 ساله یا 19.5 ساله استفاده شده است.
تعریف :  تاریخچه بازی گذشته کودک را به زمان حال وصل می کند که به منظور تعیین نیازهای آینده و ایجاد ارتباط بین فرد و عوامل داخلی و خارجی است که واکنش را نشان می دهند.
عناصر تاریخچه بازی شامل 5 قسمت است: اطلاعات عمومی،تجربه بازی قبلی، بررسی بازی واقعی، تعریف بازی و تعریف پیشین از بازی. اطلاعات کمی و کیفی را ارئه می دهد.
کاربرد برای بچه های اوتیسم: این بررسی تعریفی از رفتارهای بازی بچه را به منظور به دست آوردن اطلاعات در مورد مداخله و برنامه ریزی ارئه می دهد و می توان در بچه ها ی مبتلا به اوتیسم (خود گرا) استفاده کرد. که در این افراد، بازی درمانی به عنوان مداخله ای فقط با شرکت خود فرد اجرا می شود.

 

شاخص بازی طلبی بچه (CPS)
گروه سنی : در بچه های سن مدرسه

تعریف : بررسی 23 سوال جهت داوری و نتیجه گیری کارشناس برای بدست آوردن اطلاعات با کیفیت خوب، با توجه به 5 قسمت بازی طلبی، رضایت مندی اجتماعی، مطلوبیت بدنی،رضایتمندی ادراکی،لذت ظاهری و احساس خنده آوری. در این روش به بازی طلبی بچه توجه می شود نه به بچه ای که در حال بازی است.
کاربرد برای  بچه های اوتیسم:  می توان برای بچه های مبتلا به اوتیسم استفاده کرد و باری تعیین قسمت ها و بخش هایی که بچه نسبت به انها تمایل ندارد.

 

تست بازی طلبی (TOP)
گروه سنی : سنین 10-2 سال

تعریف: بررسی مشاهده ای 68 آیتمی که توسط کارشناس ورزیده به منظور بررسی سیستمیک بازی طلبی در بچه های کوچک، بازی بچه ها، در داخل خانه و خارج خانه هر 15 دقیقه، مشاهده می شود.
محدوده ، شدت و مهارت همگی در هر یک از آیتمهای TOP بررسی می شود.
کاربرد برای بچه های اوتیسم : در بچه هایی با گروهای سنی مختلف و با گروههای تشخیصی مختلف قابل استفاده است که برای تعیین ضعف و نقطه اشکال بچه های مبتلا به اوتیسم، از آیتمهایی با مقئله های عملی و اجرا یی استفاده می شود.(تداخل اجتماعی، برقراری ارتباط ، و گزارشهای محدود رفتاری )

نوع بررسی و نویسنده:
فهرست های بازی مورد علاقه(wolfberry،1995)

گروه سنی: بچه های سن مدرسه
تعریف: ثبت بازی های مورد علاقه/ اسباب بازی ها/ موضوع های مورد علاقه/ فعالیتهای مورد علاقه/ در گیر شدن با موضوع و انتخاب همبازی قالبی برای تعیین مشخصات مرتبط با جنبه های سمبولیک و اجتماعی بازی .
کاربرد باری بچه های اوتیسم: به بازی به عنوان پروسه تبدیلی نگاه می شودو نه به عنوان یک جریان خطی و یکنواخت. بنا براین ظرافتهای بازی باری بچه های مبتلا به اوتیسم مورد توجه قرار می گیرد. (مثل وارد بودن در مهارتها و قابلیت تکرار آنها در مقابل آنی و فوری بودن مهارتها ) بازی مخصوص بچه های اوتیسم گسترش پیدا کرده است.

نوع بررسی و نویسنده:
پرسشنامه و مقیاس درجه بندی شرکت بچه ها در بازی (McWilliam,1994,1999 )

گروه سنی : بچه های سن مدرسه

تعریف: درجه های 5-1 برای مقدار زمانی که بچه صرف می کند: پیشرفته، متمایز شده، بی تفاوت، شرکت نکردن و توجه خاص داشتن. پرسشنامه محدود رقابت، بازی اجباری، شرکت بی تفاوت و شرکت کردن از روی میل و توجه در بازی را ثبت می کند.(از پایین به بالا)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : رفتارهای واکنشی و همزمان را در محیط پیش دبستان می سنجد. باری تعیین شرکت کردن بچه های اوتیسم، کاربدر موفقیت آمیزی داشته است.
ابزارهای غربالگری یا تشخیصی بر پایه بازی که مخصوص اوتیسم است
ابزار غربالگری برای اوتیسم در بچه های 2 ساله(STAT)- (stone & ousley,1997)

گروه سنی : 36-24 ماهه

تعریف : ابزارغربالگری مرحله دوم برای تعیین جنبه های بازی،تقلید وبرقراری ارتباط می باشد. بچه در تمام موارد یا قبول می شود یا رد می شود. تسلط زبانی، برای بررسی ، یک پیش نیاز نمی باشد.
کاربرد برای بچه های اوتیسم : به صورت ابزار غربالگری اولیه متمایز کردن بچه های در معرض خطر اوتیسم از بچه های مبتلا با سایر اختلالات زبانی یا تکاملی طراحی شده است.
بررسی بازی (مرکز کلینیکی مطالعه تکامل و یادگیری، دانشگاه کارولینا شمالی , 1998)

گروه سنی : 5 ساله ها

تعریف: یک روش بررسی روش حوزه عمل است که در آن یک فرد اصلی آزمایشگر وجود دارد در حالیکه کارشناسان دیگر، رفتارها را مشاهده و درجه آنها را از نظر کیفی تعیین سطح می کنند. برای اندازه گیری شاخص های قبل اجتماعی شدن، برقراری ارتباط، بازی / عکس العملهای کلیشه ای و عکس العملهای حسی، فعالیتهای از قبل تعیین شده، استفاده می شود.
کاربرد برای بچه های اوتیسم : ابزاری با هدف بررسی تکاملی و تشخیص اوتیسم در بچه ها

فهرست مشاهده تشخیصی اوتیسم

گروه سنی : کودکان قبل از سن حرف زدن تا سن بزرگسالی با توانایی صحبت کردن روان
تعریف : یکی از 4 شاخص ارائه شده است که بر اساس سطح تکامل و مهارتهای زبانی است و یک روش  خوب و انعطاف پذیر از طریق انجام روشهایی قبل از برقراری ارتباط ، درگیر شدن در مسائل اجتماعی و بازی . در جهت تشخیص احتمالی اوتیسم یا  PDD است. آزمایش رفتارهای تیپیک مخصوص اوتیسم  ونبود برقراری ارتباط و مهارتهای اجتماعی متناسب با سن را نشان  می دهد.
کاربرد برای بچه های اوتیسم : یک ابزار تشخیصی برای مشاهده ی رفتارهای اجتماعی و برقراری ارتباط بچه می باشد که در جهت تشخیص اوتیسم یا  PDD ، براساس شاخص   DSM-IV  می باشد.

ارزیابی مقیاس یک یا بیشتر ازمحدوده از صلاحیت بازی
تعریف :پیشرفت جنبه های TPBA می تواند جلوگیری شود و یا بر اساس نیاز و هدف ارزیابی حذف شود.(interact, int, obs, struc, and unstrus)

نوع بررسی و نویسنده:
مقیاس بازی سمبولیک (westby,1980)

سن ظهور: 60-17 ماه

تعریف: مقیاس زبان بازی سمبولیک که 10 مرحله توسعه فعالیتهای بازی سمبولیک و ارتباط بین سطوح زبان و بازی را نشان می دهد. اطلاعات از نمونهد های بازی خود به خودی هستند.
(obs,semistruc)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : کمک به ارزیابی پیشرفت توانایی مربوط به گفتار و تجسم سمبولیک صورت می گیرد. که این در دو ناحیه به صورت معنا دار در بچه های دچار اوتیسم متأثر می شود.

نوع بررسی و نویسنده:
مقیاس بازی پیش دبستانی

سن ظهور : تولد تا 6 سالگی

تعریف : حاصل ارزیابی بازی در تمام سنین بازی ( در ماهها ) میانگین ترکیبی از 4 بعد بازی است : مدریت فضا، مدریت مواد ، تقلید و مشارکت .(nst, obs)
کاربرد برای بچه های اوتیسم : باری بچه هایی که نمی توانند با تستهای استاندارد تست شوند، به کار می رود. این معیار بازی برای اثبات اختلافها در رفتار جمعیت بچه ها به کار می رود.

نوع بررسی و نویسنده:
مقیاس ارزیابی بازی (cfewell, 1987)

سن ظهور: سن پیشرفته بازی 36-2 ماه

تعریف : ارزیابی شامل 4 گروه اسباب بازی است که باری انگیزش خود به خودی بازی بدون توجه به نوع اسباب بازی به کار می رود. فرد آزمایش کننده توسعه زنجیره رفتارهای بازی را مشاهده و به آن نمره می دهد. سپس نمره بازی را از آن استنتاج می کند. (nr,obs,semi)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : انعطاف پذیری در سازمان دهی روش اجازه می دهدکه این مقیاس درباره بچه های معلول که به تستهای استاندارد پاسخ ضعیف می دهندو یا برای بچه های زیر 3 سال به کار می رود.

نوع بررسی و نویسنده:
مقیاس گفتارrosetti برای کودکان نوپا  (rosette,1990)

سن ظهور : تولد تا 3 سالگی

تعریف : این مقیاس برای ارزیابی نواحی پیش لفظی و لفظی و ارتباطات و در هم کنش و کنش اتصالات ،واقع گرایی، حرکت اندام، بازی ، گفتگو یا زبان و حرف زدن یا زبان طراحی شده است. (cr, interact, int, nst, obs)
کاربرد برای بچه های اوتیسم : رفتار در بازی (یک بعد ارزیابی) باری مشاهده پیشرفت بچه ها در مورد افکار و الفاظ تجسمی و استفاده الفاظ باری بچه های عقب افتاده به کار می رود.

مقیاس ارتباطات و رفتار سمبولیک (wetherby & prizant ,1993)

سن ظهور: بچه های با عملکرد ارتباطی با سن 24-8 ماه. می تواند برای افراد 72-60 ماه به کار می رود.

تعریف : ازریابی دو بخش (خواسته های مراقبین و ایجاد تداخل کار بچه ها ) برای امتحان کردن ارتباطات ،اجتماع، تأثیرات و توانایی های سمبولیک بچه ها، مشاهده تغییرات رفتار بچه ها و تأمین مسیر برنامه مداخله به کار می رود. اغلب شناسایی بچه های در معرض خطر برای توسعه اختلال ارتباطی و تأمین میزان عملکرد ارتباطی می باشد.مراقبینی که متقاضی هستند باید قبلا ً ارزیابی کامل شوند. (struc, st, quest, obs, nr, int)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : پهنه نتایج ارزیابی مرتبط با نیروهای ضعف در ارتباط با اثر اجتماعی و دامنه سمبولیک بچه ها است. این یک نوآوری در بچه های دچار نقص در بازی سمبولیک شایع است.

بازی بسیار منظم بر اساس ارزیابی (TPBA) (linder,1993)

سن ظهور : بچه های با سن 6 ماه تا 6 سال. بچه های کوچکتر به صورت موفقیت آمیز ارزیابی شده اند.(در معرض خطر و دارای معلولیت و بدون معلولیت)
تعریف : عملکرد بچه هایی که روی آنها تحقیق می شود و حالتهای شناسایی، اجتماعی- عاطفی، ارتباطات و زبان و نواحی حسی- حرکتی در طی یک جلسه با بازی که دارای 6 فاز بود بررسی شد. عرصه ارزیابی ، شناسایی خدمات مورد نیاز است. برای توسعه برنامه های نوآور و ارزشیابی،…

کاربرد برای بچه های اوتیسم : می تواند برای عملکرد بچه های با سنین بالاتر به کار رود. Linder  در سال 1993 موفقیت هایی را در مورد بچه های دچار اوتیسم با این روش نشان داد.