تشخیص افتراقی آفازی های ناروان 

گفتار ناروان (Nonfluent speech) : تولید گفتاری اندک که کند است و با تلاش زیادی همراه است و تلفظ مناسبی نیز ندارد

 آفازی های ناروان شامل بروکا، گلوبال، ترانس کورتیکال آمیخته و ترانس کورتیکال حرکتی می شوند که در ادامه هر کدام را به تفصیل توضیح می دهیم

 

– آفازی بروکا (Broca’sApahsia)

– گفتار محاوره اي ( بيان )                ناروان

– درک شنيداري                             تقريبا بهنجار

– تکرار                                        نا بهنجار

– ناميدن                                        نا بهنجار

– خواندن بلند                                 نا بهنجار

– درک خواندن                             بهنجار يا نابهنجار

– نوشتن                                      نا بهنجار

• گفتار محاوره اي ( بيان ) :
  • کاملا ناروان است. افازي بروکا، کلاسيک ترين نوع آفازي ناروان است
  • برون داد کلامي کند، پرتلاش، شامل عبارات کوتاه آگراماتيک و اغلب تلگرافيک( بيشتر شامل کلمات محتوايي مثل اسامي و افعال است و کمتر دربرگيرنده صفات، قيدها و حروف اضافه است)
  • دامنه واژگان مورد استفاده بيمار محدود است و اغلب مکث هاي طولاني بين کلمات و عبارات وجود دارد
  • Perseveration يا تکرار واژه ها مشاهده مي شود.
  • آهنگ گفتار نامناسب است و اشکال در توليد واج ها وجود دارد. گفتار پر از پارافازي هاي آوايي است
  •  کاهش يا عدم وجود واژگان نحوي – دستوري و استفاده بيشتر از اسامي نسبت به عناصر ديگر در برقراري ارتباط مشاهده مي شود
  • گفتار سريال ( مانند شمارش – نام بردن روزهاي هفته – ماه هاي سال ) بهتر از گفتار خود به خودي است
  • بيان بهتر در هنگام خواندن آهنگ هاي آشنا و گفتار اتوماتيک
  • يک اختلال حرکتي گفتار مثل آپراکسي و / يا ديزارتري اغلب وجود دارد
• درک شنيداري :
  •  نسبتا بهنجار است و بهتر از توانايي بيان است و معمولا براي مکالمات روزمره کافي است.
  • درجاتي از اشکال ادراکي را نشان مي دهند :
    1.  ناتواني در درک اطلاعات چندگانه متوالي ( قادر به درک تک تک دستورات مي باشد اما در درک دستورات متوالي فقط درک 2 تا 3 مورد را نشان مي دهد)
    2. ناتواني در درک واژگان نسبتي ( مانند بزرگ تر – کوچکتر ، بالا – پائين و…)
    3. اشکال در درک همان مواردي که در بيان خود حذف مي کند
• تکرار :
  • نابهنجار ( تشخيص افتراقي بين بروکا و ترانس کورتيکال حرکتي)
  • اغلب بهتراز بيان خودانگيخته است
  • ناتواني در تکرار همان ساختارهاي گرامري و نحوي که در بيان خودانگيخته حذف مي شوند وجود دارد.
  • تکرار اسامي بيشتر از بقيه عناصر
• ناميدن :
  •  نابهنجار است ولي در مقايسه با بيان، بهتر است
  • از سر نخ هاي آوايي( بيان هجاي اول کلمه ) براي بازيابي واژه استفاده مي کند =  بارزترين ويژگي در آفازي بروکا
• خواندن :
  • توانايي خواندن با صداي بلند، ضعيف است ولي درک خواندن معمولا شبيه درک شنيداري است و ممکن است درجاتي از اشکال در درک مطلب نوشته شده را نشان دهد
• نوشتن :
  •  معمولا به اندازه بيان شفاهي و مشابه با آن، نابهنجار است
  • خطاهاي زياد در هجي کردن، نوشتن حروف به صورت ناقص ، بيش از حد درشت و بدخط ، تکرار حروف ، حذف حروف
  • به علت همي پلژي راست، نوشتن معمولا با دست چپ انجام مي گيرد
  • اشکال در رونويسي و ديکته نويسي وجود دارد ولي توانايي رونويسي آنها معمولا بهتر از ديکته نويسي است

 

– آفازی گلوبال (Global aphasia)

– گفتار محاوره اي ( بيان )                ناروان

– درک شنيداري                             نا بهنجار

– تکرار                                        نا بهنجار

– ناميدن                                        نا بهنجار

– خواندن بلند                                 نا بهنجار

– درک خواندن                              نا بهنجار

– نوشتن                                       نا بهنجار

• گفتارمحاوره اي :
  • در شديدترين موارد زبان بياني بسيار محدود است به بيان جملات کليشه اي تکراري مانند : اي خدا ، يا يک گفته ساده ، زنجيره اي از يک هجا. ولي گاهي اين عبارات کاملا روان و با اهنگ مناسبي بيان مي شوند تا معنايي را منتقل کنند
  • به ندرت موتيسم کامل ديده مي شود
  • گفتار سريال، محدود است
  • پديده تکميل، وجود ندارد
• درک :
  • شديدا اسيب ديده است ولي معمولا بهتر از توانايي بيان است. شايد به اين دليل که اين بيماران تاحدودي در تفسير ارتباطات غيرکلامي( از طريق تغييرات چهره اي ، حرکات بيانگر ، تغييرات صوت و آهنگ )  مهارت مي يابند. اين درک گاهي درمانگر را به اشتباه مي اندازد!
•  تکرار :
  • بيمار تکرار ندارد
  • در صورت وجود توانايي تکرار، احتمال وجود يکي از ترانس کورتيکال ها مطرح مي شود .
• ناميدن :
  •  بیمار توانایی نتامیدن ندارد
• خواندن و نوشتن :
  • شديدا دچار اختلال است يا اصلا وجود ندارد

 

– آفازی ترنسکورتیکال حرکتی (Transcortical Motor Aphasia)

– گفتار محاوره اي ( بيان )              ناروان

– درک شنيداري                             تقريبا بهنجار

– تکرار                                        خوب تا کاملا بهنجار

– ناميدن                                       نا بهنجار

– خواندن بلند                                نا بهنجار

– درک خواندن                            اغلب خوب

– نوشتن                                       نا بهنجار

• گفتار محاوره اي ( بيان ) :
  •  گفتار خودبه خودي در اين بيماران محدود و ناروان است اما داراي ويژگي هايي متفاوت از بروکا مي باشد
  • در هر دو، ديزآرتري شديد وجود دارد اما در TMA احتمال خطا ، تکرار و لکنت در گفتار خودبخودي وجود دارد
  • گفتار محاوره همراه با تلاش زياد است و در اکثر موارد، اگراماتيک و شديدا ساده شده است
  • بيمار از راهنمايي هاي حرکتي براي شروع گفتار استفاده مي کنند. مانند استفاده از حرکات دست يا … براي بيان واژه
  • در صورت شروع گفتار سريال ( شمارش اعداد، روزهاي هفته ، ماه هاي سال و…)، بيمار به خوبي ادامه مي دهد . اغلب در شروع نياز به اندکي راهنمايي دارد
• درک شنيداري :
  • درک زبان شفاهي و نوشتاري نسبتا حفظ شده است.
  •  مناسب براي محاوره معمولي
  • اشکال در درک موضوعات متوالي
  •  اشکال در واژه هاي نسبتي ( بزرگتر – کوچکتر و…)
  •  ارزيابي درک مشکل به علت عدم کنترل پاسخ هاي بله – خير
• تکرار :
  •  بهنجار
  •  تکرار واژه و عبارت ( بدون داشتن اکوليليا): بااينکه واژه ها و عبارات را تکرار مي کنند ولي خطاهاي گرامري آنها را اصلاح مي کند و بي معني بودن ترکيبات هجايي بي معني را هنگام تکرار تشخيص مي دهد. بنابراين اکولاليک در نظر گرفته نمي شود
  • در تکاليف تکميل ، بسيار قوي عمل مي کنند
  •  ادامه دادن خودکار شعر و اصطلاحات زباني به سادگي و سهولت
• ناميدن :
  •  اغلب ضعيف در ناميدن در مواجهه
  • راهنمايي هاي آوايي و بافتي کمک کننده هستند، به ويژه راهنمايي هاي بافتي ومعنايي
• خواندن :
  •  اشکال در بلند خواندن تقريبا هميشه وجود دارد و با اشکال در توليد واجها انجام مي گيرد
  • درک خواندن بهتر از بيماران بروکا است
• نوشتن :
  •  در اکثر بيماران نابهنجار است
  •  نوشتن حروف بدون مهارت، درشت، هجي ضعيف کلمات، همراه با جابجايي، بدون رعايت گرامر و درهم مي باشد

 

– آفازی ترنسکورتیکال آمیخته (Mixed Transcortical Aphasia)

– گفتار محاوره اي ( بيان )              ناروان، پژواک گويي

– درک شنيداري                             شديدا نا بهنجار

– تکرار                                         خوب

– ناميدن                                        نا بهنجار

– خواندن بلند                                نا بهنجار

– درک خواندن                               نابهنجار

– نوشتن                                      نا بهنجار

• گفتار محاوره اي :
  •  فاقد بيان خودانگيخته است
  •  بيان محدود به تکرار گفته هاي درمانگر(پژواک گويي) است. بنابراين اکثر مواقع ساکتند.
  • پديده تکميل را نشان مي دهند: اگر ابتداي عبارت رايجي گفته شود ، بيمار آن را تکرار و تکميل مي کند
  • توليد واضح
  •  توانايي در توليد گفتار سريال ( شمارش ، اسم روزهاي هفته ، ماه هاي سال و شعر هاي کودکانه ) اگر ابتداي آن توسط درمانگر گفته شود
  •  در صورت ايجاد وقفه بين گفتار سريال،بيمار توانايي ادامه آن را ندارد. اين موضوع، نشانگر خودکار بودن و بدون درک بودن گفته بيمار است
•  درک شنيداري :
  •  شديدا نابهنجار
• تکرار :
  •  در مقايسه با توانايي هاي ديگر تقريبا سالم اما محدود و کمتر از ميزان هنجاراست : تکرار محدود به 3 يا 4 کلمه در يک جمله
  • توليد واجها حين تکرار، خوب است
  • وقتي سوالي پرسيده مي شود، بيمار سوال را تکرار مي کند
  • گاهي تصحيح جملات ناقص گرامري
• ناميدن :
  • شديدا مختل است
  •  اکثر اوقات، بيماران پاسخي نمي دهند، اما گاهي اوقات پاسخ هاي واژه پردازي يا پارافازي هاي معنايي ديده مي شود.
• خواندن :
  •  بلند خواندن و درک شديدا مختل است
• نوشتن:
  •  نابهنجار

 

 

منبع

David Frank Benson, Alfredo Ardila. Aphasia: A Clinical Perspective