غربالگری آفازی

– Frenchay Aphasia Screening Test:

– تست غربالگري آفازي فرنشی (FAST) به منظور استفاده‌ي افراد غيرمتخصص مانند دانشجويان پزشكي، پرستاران و همچنين درمانگران اين حيطه و براي كمك در تشخيص بيماراني كه اختلالات زبانشناختي دارند ايجاد شده است. اين تست مختصر و در اجرا آسان بوده كه مي‌تواند در يك منطقه‌ي شلوغ و يا محيط خانه اجرا شود و زمانيكه توسط افراد غيرمتخصص اجرا مي‌شود داراي پايايي خوبي است.

– اين آزمون داراي 4 خرده آزمون درك، بيان كلامي – خواندن و نوشتن است.

ابزارهاي مورد استفاده:

كارت تصاوير به همراه كارت‌هاي خواندن، مواد، كاغذ، ساعت وقت گذاري (ساعت با 2 عقربه)

توجه: اگر نياز باشد بيمار بايد عينك بزند و درمانگر هم صداي خود را به ميزان كافي بلند كند.

 

الف : درك:

كارتي را تصوير رودخانه به بيمار نشان دهيد. «به تصوير نگاه كن. با دقت به آنچه كه به تو گفته مي‌شود گوش كن و به چيزهايي كه مي‌گويم اشاره كن.»

• هر اجراي درست نمره‌ي 1 مي‌گيرد.
• اگر آموزش نياز به تكرار داشت امتياز خطا مي‌گيرد.
• تصحيح خودبخودي غلط مي‌تواند امتياز صحيح بگيرد.
• محدوده‌ِ‌ي امتيازات از 10-0 مي‌باشد.

دستورالعمل خرده آزمون درك:

(a) صحنه‌ي رودخانه:

تمرين آيتم: «به رودخانه اشاره كن». به اين ‌آيتم امتيازي ندهيد. تكرار كنيد تا زمانيكه بيمار بداند كه چه چيزي از او خواسته شده است.

1. به قايق اشاره كن
2. به بلندترين درخت اشاره كن
3. به مرد اشاره كن و بع د به سگ اشاره كن
4. به پاي چپ مرد و سپس به قايق اشاره كن
5. قبل از اشاره به يك رادك نزديك پُل، تپه‌ي وسطي را به من نشان بده.

(b) اشكال هندسي:

تمرين آيتم: «به دايره اشاره كن». تكرار كنيد تا زمانيكه بيمار متوجه فعاليت شود.

1. به مربع اشاره كن
2. به مخروط اشاره كن
3. به مستطيل، مخروط و نيمدايره اشاره كن
4. به يكي از آنهايي كه شبيه يك هرم است و يكي از آنهايي كه شبيه يك تكه پرتقال است اشاره كن.

 

ب : بيان:

(a) به بيمار صحنه‌ي رودخانه را نشان داده و بگييد هرچقدر كه مي‌تواني راجع به اين تصوير براي من بگو. اگر به نظر مي‌رسيد كه بيمار متوجه نشده است، بگوييد هر چيزي كه در اين تصوير مي‌بيني را نام ببر. محدوده‌ي امتيازات از 5-0 مي‌باشد.

امتيازات:

1. ناتواني در نام بردن 2-1 شيء
2. نام بردن 2-1 شيء
3. نام بردن 4-3 شيء
4. نام بردن 7-5 شيء
5. نام بردن 8 تا 9 مورد و يا استفاده از عبارات يا جملات كوتاه اما كاربرد غيرمعمول (مثل دودلي‌ها و تفاسير نامناسب)
6. نرمال – استفاده از عبارات و جملات، نام بردن 10 آيتم.

(b) كارت تصاوير را از جلوي او برداشته و به بيمار بگوييد كه چيزهايي را از او مي‌خواهيد كه كمي متفاوت است. سپس از او بخواهيد تعداد حيواناتي را كه در 1 دقيقه مي‌تواند فكر كند را نام ببرد. اگر بيمار مشكوك به نظر مي‌رسيد براي او توضيح دهيد كه نام هر نوع حيواني كه باشد را مي‌خواهيد. وحشي يا اهلي و نه فقط آنهايي كه در تصاوير ديده مي‌شود. محدوده‌ي امتيازات از 5-0 مي‌باشد.

امتيازات:

1. بدون اسم (هيچ اسمي را نگويد)
2. نام بردن 2-1 حيوان
3. نام بردن 5-3 حيوان
4. نام بردن 9-6 حيوان
5. نام بردن 14-10 حيوان
6. نام بردن 15 تا يا بيشتر

 

ج : خواندن:

اولين كارت خواندن را به بيمار نشان داده و از او بخواهيد كارت را براي خودش بخواند (نه بلند) و چيزي كه در آن نوشته شده را انجام دهد. همين روش را با بقيه‌ي كارت‌ها نيز انجام دهيد. جمع امتيازات از 5-0 مي‌باشد. هر پاسخ صحيح به تمرين، امتياز 1 مي‌گيرد.

 

د : نوشتن:

به بيمار تصوير رودخانه را نشان داده و بگوييد: «هرچه مي‌تواني راجع به آنچه كه در اين تصوير اتفاق افتاده بنويس». اگر به نظر مي‌رسيد كه بيمار متوجه نشده است، بگوييد: «هرچيزي كه در اين تصوير مي‌بيني را بنويس». اگر دست برتر بيمار تحت تأثير واقع شده بود از او بخواهيد تلاش كند با دست غيربرتر بنويسد. اگر او نابهنگام متوقف شد او را تشويق كنيد.

به طور ماكسيمم 5 دقيقه به او فرصت دهيد. محدوده‌ي امتيازات 5-0 مي‌باشد.

امتيازات:

1. توانايي مبادرت به تمرين اما عدم نوشتن هيچ كلمه‌ي قابل فهم يا مناسبي.
2. نوشتن 1 يا 2 كلمه‌ي مناسب.
3. نوشتن اسامي از 3 شيء يا يك عبارت شامل 2 يا 3 شيء
4. نوشتن اسامي از 4 شيء (با اسپل درست) يا 2 يا 3 عبارت شامل نام‌هايي از 4 آيتم.
5. استفاده از عبارات يا جملات، شامل 5 آيتم،‌ اما از نظر عملكردي نرمال به نظر نمي‌رسد مثل جمله‌آي كه در آن آدم‌ها و فعاليت‌هايشان در تصوير يكي نيست.
6. عملكرد روشن و نرمال مثل جملاتي كه آدم‌ها و فعاليت‌هاي آنها منطبق است.

 

تفسير نمرات:

در صورتي وجود آفازي اثبات مي‌شود كه بيمار امتيازاتي را كه در زير آمده دريافت كند.

نمره‌ي خام                                                 سن

زير 27                                                تا 60 سال

زير 25                                                61 به بالا

 

 

 

– Bedside Evaluation Screening Test – second edition : BEST

اين تست قابليت‌هاي زباني را در 3 مداليته‌ي زبان يعني درك شنيداري، صحبت كردن و خواندن ارزيابي مي‌كند.

درمانگراني كه از اين تست استفاده مي‌كنند، اطلاعات باليني كافي را جهت تعيين اهداف درماني براي بيماران سطوح بالا و پايين بدست مي‌آورند.

اين تست براي سنين 80-9 ساله طراحي شده و طي 20 دقيقه انجام مي‌شود (نمره‌دهي كامپيوتري هم ندارد).

زبان آن انگليسي است.

كيت كامل BEST شامل:‌ كتاب تصاوير، فرم ثبت، صفحه پروفايل/خلاصه است كه همه‌ي آنها در يك جعبه نگهداري مي‌شوند.

اين تست به تازگي دوباره مورد بازبيني و طراحي قرار گرفته براي اينكه تبديل به يك تست مؤثر و كارا براي درمانگران آفازي شود.

 

 

– Aphasia Language Performance Scales

اين تست براي سنين 80-18 ساله طراحي شده و انجام آن حدود 30 دقيقه طول مي‌كشد.

به دو زبان انگليسي و اسپانيايي هم وجود دارد.

اين تست اطلاعات مورد نياز براي اندازه‌گيري آسيب زبان، پيش‌بيني پيش آگهي زبان، طرح ريزي درمان، شناسايي سطوح بهبودي و نوشتن گزارش‌هاي جامع را بدست مي‌دهد.

4 مقياس 10 آيتمي گوش كردن، صحبت كردن، خواندن و نوشتن را اندازه‌گيري نموده و نمره‌دهي آن به صورت درست/غلط/partial (قسمتي) مي‌باشد.

 

– The Acute Aphasia Screening Protocol

اين تست توجه، orientation (تشخيص موقعيت)، برقراري ارتباط، درك شنيداري،‌ توانايي‌هاي بياني و روش‌هاي مكالمه‌اي را ارزيابي مي‌كند.

 

– The Ullevaal Aphasia Screening Test

اين تست يك تست 15-5 دقيقه‌اي بوده و ابزاري معتبر براي غربالگري در مراحل حاد مي‌باشد.

افرادي غير از گفتاردرمان‌ها هم مي‌توانند با استفاده از اين تست،‌ غربالگري آفازي را در دهه‌ي حاد سكته‌هاي مغزي انجام دهند.

در يكي از بيمارستان‌هاي نروژ، پرستاران اين تست را روي 37 بيمار سكته‌ي مغزي انجام دادند. نتايج آنها همبستگي زيادي با نتايج گفتاردرمان‌ها داشت. فقط از بين 28 بيماري كه به عنوان عدم وجود آفازي (توسط پرستاران) تشخيص داده شده بودند، 2تاي آنها توسط SLP به عنوان آفازي خفيف شناخته شدند.

اين تست به بررسي درك، بيان، تكرار، خواندن، دوباره توليد كردن رشته‌اي از كلمات، نوشتن و ارتباط آزاد (free communication) مي‌پردازد.

 

– The Reitan – Indiana Aphasia Screening Examination : ASE

اين آزمون، اصلاح شده‌ي تست Halstead Wepman aphasia screening test است.

در اين تست فرد با سؤالات و تكاليفي كه براي افراد بدون آسيب آسان مي‌باشد مواجه مي‌شود.

يك مثال از آيتم‌هاي اين تست شامل ناميدن تصاوير به طور كلامي، نوشتن نام يك تصوير بدون گفتن بلندِ آن، خواندن موضوعات چاپي كه طول آن‌ها در حال افزايش است، تكرار كلمات بيان شده توسط آزمونگر، مسائل محاسبه‌اي ساده، كشيدن اشكال بدون برداشتن مداد و گذاشتن يك دست بر روي بخشي از سمت مقابل بدن است.

اين تست مشكلات مربوط به زبان، اشتباه راست/چپ و تكاليف غيركلامي را ارزيابي مي‌كند.

در اين آزمون از يك جدول نمره‌دهي معمولي استفاده نمي‌شود زيرا اين آزمون يك آزمون غربالگري است و هدف آن يافتن نشانه‌هاي احتمالي آفازي است كه ممكن است به ارزيابي‌هاي بيشتر نياز داشته باشند. نقايص زباني ظريف هم ممكن است كه تشخيص داده نشوند.

 

– Screening:

هيچ‌يك از ابزارهايي كه براي غربالگري آفازي طراحي شده‌اند به متخصص باليني امكان ارزيابي نقص‌هاي زباني اساسي مثل نقص‌هاي معناشناختي، واج‌شناختي و نحوي (كه اطلاعات ضروري را براي تصميم‌هاي درماني زودهنگام فراهم مي‌كند) را نمي‌دهند.

Screening به عنوان يك تست غربالگري براي تعيين نقايص معناشناختي، واج شناختي و نحوي طراحي شده است.

حساسيت، دقت (درستي) و تخصصي بودن screening براي تعيين آفازي و همچنين نقايص معناشناختي، واج شناختي و نحوي تعيين شده است.

3 خرده آزمون screening در بين آفازي‌ها، در مقابل وجود يا عدم وجود نقايص معناشناختي، واج شناختي و يا نحوي، بر اساس نظر يك زبان شناس باليني مجرب معتبر (هنجاريابي) شده‌اند.

روش: در بين 215 بيمار سكته‌ي مغزي، 63 بيمار، آفازي تشخيص داده شدند. دقت، حساسيت و specificity اين تست به ترتيب 92، 86 و 96 درصد گزارش شد.

در خرده آزمون‌ها هم حساسيت بخش معناشناختي 62 درصد، واج شناختي 54 درصد و نحو 42 درصد شد.

نحو	واج شناختي	معناشناختي
64/0	87/0	84/0	دقت
42%	54%	62%	حساسيت
80%	100%	100%	تخصصي بودن

 

نتيجه‌گيري:

Screening يك آزمون دقيق است كه به آساني قابل مديريت و نمره‌دهي بوده و مي‌تواند آفازي را در هفته‌هاي اول بعد از سكته‌ي مغزي تشخيص دهد.

 

منابع:

1. Chapey R. (2001). Language intervention strategies in aphasia and related neurogenic disorders. Fourth edition. Philadelphia : Lippincott Williams & Wilkins.

2. منابع اينترنتي